شنبه ٠٤ آذر ١٣٩٦
از فرمايشات گهربار حضرت رسول اكرم (ص ) در خصوص مداومت بر نماز جماعت / وَ مَن لزم جَماعَه المُسْلِمين حُرِمَتْ عَلَيْهِم غَيبَتُهُ وَ ثبتت عَدالَتُه / كسي كه بر نماز جماعت مداومت داشته باشد، غيبت او بر مسلمانان حرام وعدالتش ثابت مي شود .

منو اصلی
ساعت
شنبه ٠٤ آذر ١٣٩٦
تقویم
اخبار
امام خمینى و الگوهاى دین شناختى در مسایل زنان

امام خمینى و الگوهاى دین شناختى در مسایل زنان
حضرت امام خمینى , پس از معصومان (ع) که برگزیدگان خاص الهى اند , نسخه اى بى مثال ازشخصیتى جامع است که براى تبیین و شناخت وى باید از زوایاى متعددى نگریست و به تحلیل و ارزیابى و مقایسهپرداخت. حضرت امام , در چهره یک انقلابى بزرگ , کسى است که یکى از اصیل ترین انقلابها را تا سرمنزلپیروزى رهبرى کرد . در مدیریت و رهبرى , نظامى را پایه ریزى و در سالهاى دشوار شکل گیرى و على رغم توطئه ها ومانع تراشیهاى بسیار , رهبرى کرد که نسخه اى منحصر به فرد است . در مرجعیت دی نى , یکى از پرآوازه ترین مراجعاست و دامنه مرجعیت ایشان بسى فراگیر گشت . در مقام استادى و تدریس , به تعلیم و تربیت صدها شاگرد در حوزههاى مختلف اصول و فلسفه و اخلاق و عرفان نشست . در نگارش و بیان , آثارى را در زمینه هاى مختلف ارائه کرد کهبراى سالهاى سال سرمایه مراکز علمى و محافل فکرى و پاسخگوى بسیارى نیازها خواهد بود .
در اخلاق و عرفان و سلوک معنوى , هم از بعد نظرى و هم در میدان عمل , به عنوان یک عارف صاحب نظر , و سالکعالى مقدار , در ردیف یکى از اولیاى عظیم الشان الهى , لنگر آرامش و ثبات ملتى شد که جهان استکبار و سل طه جویانشرق و غرب , عزت و آزادى آن را نشانه رفته اند . حتى در ادبیات عرفانى , مجموعه اى اززیباترین سروده هاى عمیقعرفانى را بر جاى گذاشت و توان بالاى خویش را در این خصوص نشان داد . در زندگى شخصى و سلوک خانوادگىدر مقام همسر و پدر , نمونه اى متعالى و الگویى جاو دانه از یک زندگى موفق را ارائه داد .
ید , و نیز زوایاى پنهان و لایه Ĥ اینها و ابعاد دیگرى از این دست که با یک نگاه کوتاه به شخصیت آن عزیز به چشم مىهاى عمیق دیگرى از شخصیت امام که گذشتً زمان آن را آشکار خواهد ساخت , هر کدام در جاى خود بسیار مهماست و سرجمع نیز نسخه اى مى شود که آن را ((امام خمینى )) مى نامیم . اما یکى از مهمترین و راهگشاترین ابعادشخصیتى امام و از یک منظر , مهمترین بِعد شخصیت ایشان , بِعد دین شناسى و نوع نگرش ایشان به اسلام و تفسیرى کهاز دین ارائه مى کند و چهره اى که از اسلام ترسیم مى نماید مى باشد .
اگر از این منظر به ویژگیهایى که شخصیت استثنایى حضرت امام را شکل مى بخشد نگاه شود , انسانى خواهیم یافت کهبیشترین نسبت و عمیق ترین و جامع ترین درک را از دین شریف اسلام دارد . انسانى با این ویژگیها , اسلام شناسى کمنظیر است که در حوزه علم و عمل و در عرصه عملى ساختن مکتب , نمونه اى اعلى و شخصیتى بى مثال به شمار مىید , چنان که قرآن کریم بر Ĥ رود. او در عرفان عملى و رهیافتهاى شهودى که از مسیر دل و تصفیه درون به چنگ مى( رابطه روشن میان ((تقوا)) و ((معرفت)) تاکید دارد به شناخت شهودى بسیارى حقایق نایل آمده است.

1-حضرت امام, در ((عمق)), ژرف ترین حقایق و معارف را در مباحث عرفانى , فلسفى, اخلاقى و تفسیرى خودارائه کرده است و در ((سطح)), اسلام را دین زندگى , دین حکومت و سیاست و دین مدیریت جامعه و سامان بخشى بهزندگى مادى و معنوى بشر مى داند . در جایى حضرت امام اسلام را نه دین حکومت بلکه اساسا مساوى با حکومت بهمعناى عام و فراگیر آن مى شمارد و احکام و مقررات آن را در واقع قوانین اسلام و بخشى از حکومت و به منزله امورى.( ابزارى براى اجراى حکومت و بسط عدالت معرفى مى کند.

2-طبعا فرآیند دین شناسى انسانى شایسته و وارسته چون حضرت امام که از این منظر به دین و رهنمودهاى آنمى نگرد , بسیار متفاوت است با نظریه پردازى و در واقع ((توهم پردازى )) کسانى که یا به خاطر فقر ناشى از تحجر وبسته نگرى , اساسا دین را امرى منفک از سیاست و مدیریت جامعه مى شمارند , و یا از سر روشنفکرنمایى و وارفتگىسیاسى علمى در نظریه نویسى, حتى حکومت و سیاست و مدیریت پیامبر اکرم(ص) و ائمه(ع) را نیز امرى زمینى و غیرالهى و خارج از رسالت دین و در حوزه تشخیص و خواست عرف و جامعه معرفى مى کنند و عهده دارى آن توسطپیامبران و امامان را تنها ناشى از تن دادن به خواست مردم مى دانند ; و در بیشتر روزگاران که به گفته اینان, مردمان چنینخواست و اقبالى را نسبت به حکومت انبیا (ع) و ائمه (ع) نداشته اند , آنان نیز به تنها وظیفه و رسالت خود یعنى ابلاغ دین بسنده کرده اند!

3-اینک مجال پرداختن مبسوط به این وجهه از شخصیت حضرت امام نیست . هدف فقط اشاره به این است کهاولا اگر به شایستگى هاى کم نظیر حضرت امام در شناخت , قرائت و تفسیر صحیح و جامع از دین و شریعت اسلامىتوجه شود , و ثانیا به جایگاهى که ایشان از آن منظر حوزه عمل دین و ترسیم و تفسیر چهره شریعت مقدس مى پردازندتوجه شود , و ثالثا اگر به نیاز حیا تى و گسترده جامعه به فهم و شناخت درست دین و عرصه عمل و کارکردهاى آن
توجه شود , و رابعا اگر به تلاش تخریبى و گمراه کننده دو جبهه افراط و تفریط , به تقصیر یا از قصور , در حوزه دینشناسى و تحلیل منابع و تفسیر مخصوص شریعت , توجه شود , و خامسا اگر به کم کارى , نسنجید ه گرى و یا جزئىلایش دین (و در اینجا مشخصا در چارچوب قرائتى که حضرت امام از Ĥ نگرى محافل مسوئول در ارائه چهره ناب و بىآن دارند ) و زدودن سلیقه ها , خرافه ها و نظریه پردازیهاى التقاطى از سیماى تابناک و پاک اسلام , توجه شود , اذعانخواهیم کرد که مهمترین وجهه همت ما و لااقل یکى از مهمترین مسوئولیتهاى ما , آن هم در سال بزرگداشت امامخمینى, شناخت دین و آموزه هاى شریعت از منظر نگاه امام و در چارچوب الگویى که آن بزرگوار ارائه کرده استمى باشد . و پرواضح است روش اساسى و منطقى در نگرش به دین از این منظر , دستیابى به اصول و الگوهایى است کهچارچوب نگرش امام به مسایل دینى و احکام شریعت را ترسیم مى کند و از این طریق , دستیابى به الگویى جامع در دینشناختى امام و ترسیم نگره اى کامل و سازمان یافته از پیکره سالم و کامل دین که در باور ما نظام دین نیز همچون((نظام احسن )) آفرینش, ((نظام احسن )) در تشریع و ضابطه مندى همه چیز است حتى ((غرامت یک خراش)); چنان کهدر تعبیر امام صادق (ع) آمده است.( 4) اینکه مبادى رویکرد امام به دین شناختى چیست و با کدام روش به تفسیر وتحلیل نصوص و منابع دینى مى پردازد؟ و اینکه در هرم دین شناختى امام کدام عناصر و ا جزا در ((قله )) و کدام در((دامنه)) و کدام در ((قاعده)) قرار مى گیرند؟ و جایگاه هر یک از اجزا کلیت دین کجاست؟ و ملاک وحدت وانسجام و ارتباط منطقى میان اجزا چیست؟ و پرسشهاى بسیارى از این دست , طبیعى است که در موضوع مهم و حیاتىدین شناختى از منظر اندیشه و نگاه امام مطرح مى شود و باید پاسخ بیابد . اما در این فرصت چاره اى جز میانبر زدن وپرداختن مستقیم به موضوع این نوشته نیست . و آن ((الگوهاى دین شناختى در حوزه شخصیت زنان و مسایل آنان ))مى باشد. اما پیش از پرداختن به بحثهاى مورد نظر, ناگزیریم چند نکته توضیحى را بازگو کنیم.

1 چنان که اشاره شد به نظر مى رسد عمده ترین و بلکه راهگشاترین کار در شناخت و شناساندن اندیشه هاىامام در زمینه هاى مختلف , ارائه اصول و الگوهایى است که از یک سو تصویرى روشن و جامع و حتى الامکان سازمانیافته از اندیشه امام و نگاه تفسیرى ایشان از دین را در آن زمینه ارائه دهد و به دور از جزیى نگرى و نگرش تبعیض آمیزبه اندیشه ها و مواضع آن بزرگوار باشد , و از سوى دیگر بتواند ملاکى براى عمل و هر چه کاربردىتر شدن آن , ومعیارى براى ارزیابى دیدگاهها و عملکردها باشد . این است که در این مقاله تلاش شده است الگوها و معیارهایى براىنگرش به جایگاه انسانى اجتماعى بانوان و مسایل آنان بر اساس اندیشه و نظر امام و مستندسازى اجمالى آنها, ارائه شود.
2 نیز چنان که اشاره شد , وقتى الگوهاى ارائه شده براى ما مى تواند به عنوان ((الگوهاى دین شناختى )) مورداستناد و استفاده قرار گیرد که به شخصیت حضرت امام و جایگاهى که از آن موضع , سخن مى گویند , و دین را تفسیرمى کنند و شرح و بسط مى دهند , کاملا توجه شود . بسیارى انسانها به تجزیه و تحلیل مسایل دینى مى نشینند , از زباناسلام سخن مى گویند , به نظریه پردازى و تفسیر شریعت مى پردازند ; به گونه اى که مى توان گفت نسبت نظریهپردازى در دین و سخن گفتن از شریعت و کتاب نویسى و پژوهشگرى در حوزه مسایل دینى , بیش از سایر علوم وموضوعات است , اما پرواضح است که نسبت و قرابت اینها به حقیقت دین و واقعیت شریعت , همه در یک سطح نیست ,همه در یک مرتبه حجیت و قوّتى که مایه آرامش وجدان دینى و پایبندیهاى شرعى باشد نیست و چنین انتظارى نیز نمىرود. شخصیتهاى علمى و اندیشمندان و صاحب نظرانى که سخن و نظر آنان در حوزه احکام دینى , ((حجت )) باشد ودر حوزه ((عقیده و باورهاى دینى )) مایه آرامش و تحکیم پیوندهاى اعتقادى موئمنان باشد, طیف وسیعى را شامل نمىشود و باید گفت در هر دوره گروهى محدود مى باشند و طبیعى است در این گروه نیز کسانى که اندیشه و نظر آنانمبناى عمل جامعه باشد, انگشت شمار خواهند بود.
حضرت آیت الله العظمى امام خمینى , از زبان دین و شریعت , راه مى نمایند و به تفسیر و تبیین آموزه هاىدینى مى پردازند , در جایگاه کسى سخن مى گویند که فقط بخشى از ویژگیهاى وى اینهاست : فقیه چیره دست ,فیلسوف, مفسر, صاحب نظر در اخلاق و عرفان نظرى , عارف وارسته , و مرجع تقلید , با همه لوازم و شرایطى که ایناوصاف دارد.سخن ایشان , سخن یک نویسنده , سخنران, یا متفکر صرف یا نظریه پرداز محض یا یک منتقد و مصلحاجتماعى صرف نیست.انسانى در این جایگاه , نمى تواند و نباید سخن به مبالغه گوید یا به انگیزه جاذبه هاى تبلیغاتى و رضایت خاطراین شخص یا آن گروه و در خوشایند مریدان , اظهارنظر کند. اگر اضافه شود امتیازها و ویژگیهاى دیگرى که در امامبود و از وى نسخه اى منحصر به فرد ساخته بود , بویژه انسانى که علاوه بر اوصاف مذکور در جایگاه رهبرى یکانقلاب و سپس نظام , به تبیین دین و آموزه هاى شریعت مقدس مى پردازد , آن وقت به اهمیت اندیشه و نگاه امام وقرابت آن با حقیقت دین بیشتر اذعان خواهیم داشت.
این است که براحتى پاى این ادعا مى ایستیم که ما از حضرت امام خمینى کسى را نزدیکتر و آشناتر بهشناخت اسلام و راه و رسم اولیا عظیم الشان آن (صلوات الله علیهم) سراغ نداریم.
3 موضوع این نوشته همان گونه که از عنوان آن پیداست ارائه آن دسته از الگوها و معیارهایى است که درید و مى تواند مبناى داورى ما در دیدگاه امام نسبت Ĥ نگرش به دین از منظر نگاه امام در حوزه مسایل زنان , به دست مىبه این دست مسایل قرار گیرد . نکته لازم به ذکر این است که آنچه در اینجا به عنوان اصول نگرش حضرت امام ارائهشده است تن ها سرفصلهاى عمده در این مبحث است و بناى بر استقراى کامل و ارائه جامع همه آنچه مى تواند به عنوانیک اصل و معیار در این زمینه به شمار رود نبوده است . آن کار که تلاشى مفید و راهگشا نیز خواهد بود نیازمند فرصتىبیشتر و مجالى متناسب با خود است که اینک از حوصله بح ث بیرون است . همین مقدار نیز بحث را به درازا کشاندهاست. لذا از محورهایى چون ((تفاوتهاى حقوقى )), ((اسلام دین زندگى )), ((مسوئولیت برابر رشد )), ((توسعه و تحدیدبر اساس مصلحت )) که براى این نوشته پیش بینى و مطالعه شده بود صرف نظر شد . شاید در فرصتى دیگر به آنها نیزبپردازیم. ان شاالله. در این فرصت فقط به دوازده محور پرداخته شده است.چه اینکه , شرح و بسط و مستندسازى همین الگوها نیز به مجالى بیشتر نیازمند است , بویژه کار مستندسازى ایناصول و الگوها از نقطه نظر منابع دینى و ادله و نصوص قرآنى و حدیثى که در اینجا به ذکر نمونه هایى محدود بسنده
شده است ; در حالى که مى دانیم نوعا پشتوانه دیدگاههاى حضرت امام بویژه آنگاه که به عنوان اصول و در سطحىکلى تر بیان شده است , حجم وسیعى از ادله دینى و شواهد قرآنى و حدیثى است و پژوهشگرانى که به مستندسازىمواضع و دیدگاههاى آن عالم فرزانه مى پردازند نوعا حجم زیادى منابع و ادله در اختیار دارند که در تحقیقات خود مىتوانند از آن بهره برند . البته از انسان وارسته و پراستعدادى که حدود 80 سال از عمر شریف خویش را در شناخت اسلامو درک حقایق آن و دانش شهودى همراه با تعهد و تعبد کامل به موازین و آموز ه هاى دین پرداخته است و آن همهمشمول توفیق و عنایت الهى قرار گرفته است نیز چیزى جز این انتظار نمى رود که قلم و قدم او و بیان و حرکت او ,ترجمان حقایق دینى و احکام شریعت مقدس باشد.
4 الگوهاى ارائه شده , به سلیقه نویسنده در سه بخش آمده است ; یکى حوزه کلام و ان سان شناسى , دیگرىخانواده و تربیت و سومى جامعه و فرهنگ مى باشد . این تقسیم بندى هر چند بر اساس همخوانى نسبى میان مباحث هربخش صورت گرفته و مناسب دانسته شده است ولى امرى ناگزیر نیست و مى تواند به گونه یا گونه هاى دیگر تقسیمشود; هدف , دسته بندى مطالب و توجه دا دن به نوع گرایش سرفصلها و عناوین مورد بحث بوده است و نه بیشتر .
آرزو و حتى گمان نویسنده این است که این مجموعه بتواند چارچوبى از نگاه و اندیشه حضرت امام در حوزه مسایلزنان را ارائه دهد و ملاکهایى را براى تبیین موضوعات جزئى تر و نیز ارزیابى عملکرد اجتماعى و ر وند جامعه انقلابى مادر این خصوص پیش روى نهد و در کنار دیگر مباحث ویژه نامه , ((خط امام )) را در این دست مسایل هر چند به اجمالترسیم کند. ان شاالله.

.........

   دانلود : امام خمینی والگوها.pdf           حجم فایل 446 KB
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 2379 | بازدید امروز : 31 | کل بازدید : 1182935 | بازدیدکنندگان آنلاين : 5 | زمان بازدید : 1.7031